2026 yılı itibarıyla yürürlükte bulunan düzenlemeye göre, İhracat Bedeli Kabul Belgesi (İBKB) veya Döviz Alım Belgesi’ne (DAB) bağlanan ihracat gelirlerinin en az %35’inin belgeyi düzenleyen bankaya satılması zorunluluğu devam etmektedir. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 29 Nisan 2026 tarihli düzenlemesi kapsamında bu uygulamanın süresi 31 Temmuz 2026 tarihine kadar uzatılmıştır.
İhracat Bedellerinin Yurda Getirilme Süresi
Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar’a ilişkin tebliğ hükümlerine göre, ihracat işlemlerinden doğan döviz gelirlerinin fiili ihraç tarihinden itibaren en geç 180 gün içerisinde Türkiye’ye getirilmesi gerekmektedir. Bu yükümlülük, ihracat işlemlerinin mali sistem içerisinde izlenebilirliğini sağlamak amacıyla uygulanmaktadır.
Süresi içerisinde kapatılmayan ihracat hesapları bankalar tarafından ilgili vergi dairesine bildirilmektedir. Vergi dairesi tarafından verilen ek süre içerisinde de yükümlülük yerine getirilmezse süreç Cumhuriyet Savcılığına taşınabilmektedir. Bu durum ihracatçı firmalar açısından ciddi mali yaptırımlar doğurabilmektedir.
İhracat Bedellerinin Yurda Getirilmemesi Halinde Uygulanacak Cezalar
İhracat gelirlerinin zamanında yurda getirilmemesi durumunda hem maktu hem de nispi para cezaları uygulanabilmektedir. Özellikle ihracat bedelinin yurda getirilmediği durumlarda, ilgili tutarın %5’ine kadar idari para cezası söz konusu olabilmektedir. Ancak belirli şartlarda ceza oranı düşürülebilmekte ve üst sınır uygulanabilmektedir.
Bu nedenle ihracat yapan şirketlerin döviz takip süreçlerini dikkatli şekilde yönetmeleri ve banka kapanış işlemlerini süresinde tamamlamaları büyük önem taşımaktadır.
Mücbir Sebep Durumlarında Ek Süre İmkânı
Bazı durumlarda ihracat bedellerinin yurda getirilmesi fiilen mümkün olmayabilmektedir. Özellikle yurtdışında açılan davalar, ödeme ihtilafları veya resmi belgelerle kanıtlanabilen olağanüstü durumlar mücbir sebep kapsamında değerlendirilebilmektedir. Bu tür durumlarda vergi daireleri tarafından altışar aylık dönemler halinde ek süre verilebilmektedir.
Mücbir sebebin devam ettiğinin belgelenmesi halinde ise toplam 24 aylık sürenin ardından dosya Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ayrıca incelenebilmektedir.
Küçük Tutarlar İçin Terkin Uygulaması
Küçük ölçekli ihracatçıları korumaya yönelik olarak belirli tutarın altındaki eksik döviz girişleri için terkin uygulaması bulunmaktadır. Güncel uygulamaya göre 15.000 ABD Doları veya eşiti tutarındaki eksiklikler belirli şartlar dahilinde doğrudan kapatılabilmektedir.
Bu uygulama özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin idari yükünü azaltmayı amaçlamaktadır.
İhracatçılara Sağlanan Vergisel Avantajlar
İhracat yapan şirketlere yönelik önemli vergi avantajları da bulunmaktadır. Bunların başında indirimli kurumlar vergisi uygulaması gelmektedir. İhracattan elde edilen kazançlar için kurumlar vergisi oranında 5 puanlık indirim uygulanabilmektedir. Böylece standart kurumlar vergisi oranına kıyasla daha düşük vergi yükü oluşmaktadır.
Bunun yanında yazılım, mühendislik, tasarım, çağrı merkezi ve veri saklama gibi alanlarda gerçekleştirilen hizmet ihracatlarında da çeşitli gelir ve kurumlar vergisi avantajları uygulanmaktadır. Ancak 2025 yılı itibarıyla asgari kurumlar vergisi uygulaması nedeniyle bazı avantajların kapsamı daralmıştır.
Sonuç
İhracat bedellerinin yurda getirilmesi ve belirli oranlarda Merkez Bankası sistemine dahil edilmesi uygulaması, Türkiye’nin döviz yönetimi politikalarının önemli bir parçası olmaya devam etmektedir. Özellikle %35’lik zorunlu döviz bozdurma uygulaması ihracatçı şirketlerin nakit akışı yönetiminde dikkat edilmesi gereken kritik başlıklardan biridir.
İhracat yapan firmaların hem süreleri hem de bankacılık işlemlerini yakından takip etmeleri, olası cezai yaptırımlardan kaçınmaları açısından büyük önem taşımaktadır. Ayrıca mevcut vergi avantajlarının doğru şekilde değerlendirilmesi, şirketlerin finansal sürdürülebilirliğine önemli katkı sağlayabilmektedir.
Eser Sevinç
Yeminli Mali Müşavir