İthalat işlemlerinde gümrükte oluşan KDV'nin tamamının indirim konusu yapılabileceği düşüncesi, gözetim uygulamasına tabi mallar bakımından her zaman doğru değildir. Özellikle gerçek ithalat bedeli ile gözetim uygulaması kapsamında dikkate alınan gümrük kıymeti arasındaki fark, KDV açısından ayrıca değerlendirilmesi gereken bir alan haline gelmiştir.

31 Ocak 2026 tarihli ve 33154 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 57 Seri No.lu KDV Genel Uygulama Tebliği ile yapılan değişiklikler, gözetim uygulaması kapsamındaki ithalatlarda indirilemeyecek KDV'nin tespitine ilişkin önemli sonuçlar doğurmuştur.

Bu düzenleme, yalnızca hesaplama açısından değil; mükellefin yapacağı bildirim, gerekli hallerde düzenlenecek YMM raporu ve gümrük beyannamesindeki bilgilerin incelenmesi bakımından da önem taşımaktadır.

1. İthalatta Gözetim Uygulaması Neden KDV Açısından Önemli?

İthalatta gözetim uygulamasının temelinde, belirli malların ithalatında gümrük kıymetinin ve ithalatın izlenmesine yönelik düzenlemeler bulunmaktadır.

Uygulamada bazı mallar için ithalatçının fiilen ödediği bedel ile gümrük işlemlerinde dikkate alınan gözetim kıymeti arasında fark ortaya çıkabilmektedir.

Örneğin;

• fiili ithalat bedeli: 8.000.000 TL
• gözetim uygulaması kapsamında dikkate alınan kıymet: 20.000.000 TL

ise aradaki:

20.000.000 - 8.000.000 = 12.000.000 TL

tutarındaki farkın KDV açısından ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Buradaki temel mesele, gümrükte daha yüksek bir kıymet üzerinden KDV hesaplanmış olması değil; bu kıymet artışından kaynaklanan KDV'nin hangi kısmının indirim konusu yapılabileceğidir.

2. Gözetim Farkından Kaynaklanan KDV'nin Tamamı İndirilebilir mi?

Hayır.

Düzenlemenin temel yaklaşımı, gözetim uygulaması nedeniyle ortaya çıkan ve fiilen gerçekleşen bir mal veya hizmet alımına dayanmayan kıymet farkına isabet eden KDV'nin indirim konusu yapılmamasıdır.

Dolayısıyla ithalatçı açısından yalnızca gümrük beyannamesinde ödenmiş görünen toplam KDV'ye bakılması yeterli değildir.

KDV'nin kaynağının da analiz edilmesi gerekir.

Bu nedenle hesaplama yapılırken iki farklı alanın ayrıştırılması önemlidir:

Gerçek ithalat bedeline ilişkin KDV

İndirim hakkının diğer şartlarının bulunması halinde indirim konusu yapılabilir.

Gözetim farkından kaynaklanan KDV

İndirim konusu yapılamaz.

Ancak burada önemli bir ayrıntı vardır:

Gözetim farkı ile gerçek anlamda gerçekleşmiş diğer yurt dışı giderlerin birbirinden ayrılması gerekir.

3. “Yurtdışı Diğer Gider” Kaleminin Önemi

Gümrük beyannamesinde eşyanın gümrük kıymetine dahil edilen çeşitli giderler bulunabilir.

Örneğin;

• navlun,
• sigorta,
• yükleme ve boşaltma giderleri,
• komisyonlar,
• royalty veya benzeri ödemeler

gümrük kıymetinin belirlenmesinde dikkate alınabilecek unsurlar arasında yer alabilir.

Bunların gözetim farkıyla aynı kalemde gösterilmesi, KDV'nin indiriminde sorun yaratabilecek bir durumdur.

Bu nedenle gerçekten ödenmiş ve belgelendirilmiş giderler ile gözetim uygulamasından kaynaklanan kıymet farkının ayrıştırılması gerekir.

4. Gerçek Navlun ve Sigorta Giderleri ile Gözetim Farkı Birbirine Karıştırılmamalıdır

Örneğin bir ithalat işleminde:

• Mal bedeli: 8.000.000 TL
• Navlun: 400.000 TL
• Sigorta: 100.000 TL
• Gözetim nedeniyle oluşan kıymet farkı: 12.000.000 TL

olsun.

Burada 12.000.000 TL'nin tamamının "gerçekleşmiş yurt dışı gider" olarak değerlendirilmesi doğru değildir.

Navlun ve sigorta gerçekten yapılmış, belgelenmiş ve gümrük kıymetine dahil edilmiş giderler ise bunlara ilişkin KDV'nin indirim durumu ayrıca değerlendirilmelidir.

Buna karşılık gözetim farkına isabet eden KDV'nin indirim konusu yapılmaması gerekir.

Bu nedenle gümrük beyannamesindeki kalemlerin kaynağının ortaya konulması, uygulamanın en önemli noktalarından biridir.

5. Gümrük Beyannamesinin 44 No.lu Hanesi Neden Önemli?

Gözetim farkının diğer yurt dışı giderlerden ayrıştırılabilmesi açısından gümrük beyannamesindeki açıklamalar önem taşımaktadır.

Özellikle 44 no.lu hanede gerekli açıklamaların yapılması, daha sonra gerçekleştirilecek vergi incelemesi veya YMM çalışmasında işlemin niteliğinin anlaşılmasını kolaylaştıracaktır.

Örneğin açıklamada;

Gözetim uygulamasından kaynaklanan kıymet farkı: X TL
Navlun: Y TL
Sigorta: Z TL

şeklinde bir ayrıştırmanın bulunması, hesaplamanın izlenebilirliğini artırır.

Buradaki amaç yalnızca gümrük işlemini tamamlamak değildir.

Aynı zamanda KDV indiriminin hangi tutar üzerinden yapıldığının sonradan kanıtlanabilmesidir.

6. İndirilemeyen KDV Nasıl Hesaplanır?

Hesaplamanın mantığını basitleştirilmiş bir örnek üzerinden gösterebiliriz.

Örnek

B Ltd. Şti., gözetim uygulamasına tabi bir ürünü ithal etmektedir.

• Fiili ithalat/CIF bedeli: 8.000.000 TL
• Gözetim kapsamında dikkate alınan kıymet: 20.000.000 TL
• Gümrük vergisi: %10
• İlave gümrük vergisi: %15
• KDV: %20

Bu durumda gözetim farkı:

20.000.000 - 8.000.000 = 12.000.000 TL

olacaktır.

Gözetim farkına isabet eden gümrük vergisi

12.000.000 × %10 = 1.200.000 TL

Gözetim farkına isabet eden ilave gümrük vergisi

12.000.000 × %15 = 1.800.000 TL

Dolayısıyla KDV bakımından indirilemeyecek tutarın matrahı:

12.000.000 + 1.200.000 + 1.800.000 = 15.000.000 TL

olacaktır.

Bunun %20 KDV karşılığı:

15.000.000 × %20 = 3.000.000 TL

dir.

Bu durumda toplam ithalat KDV'sinin:

5.000.000 TL

olduğu varsayımında, gözetim farkından kaynaklanan:

3.000.000 TL

KDV indirim konusu yapılamayacak; kalan:

2.000.000 TL

ise indirim şartlarının mevcut olması halinde indirilebilecektir.

7. Hesaplamada En Çok Yapılan Hata

Burada sık yapılan hata, doğrudan toplam KDV'nin belirli bir yüzdesini indirilemez kabul etmektir.

Örneğin:

"Toplam KDV'nin %20'si indirilemez."

şeklinde götürü bir hesaplama yapılması doğru yaklaşım değildir.

Esas alınması gereken, gözetim uygulamasından kaynaklanan kıymet farkına isabet eden unsurların ayrı ayrı belirlenmesidir.

Dolayısıyla hesaplama:

Gözetim farkı

↓

Bu farka isabet eden GV

↓

Bu farka isabet eden İGV

↓

Bunların KDV matrahına etkisi

↓

İndirilemeyecek KDV

şeklinde kurulmalıdır.

8. Her “Yurtdışı Gider” KDV'si İndirilemez mi?

Hayır.

Bu ayrım özellikle önemlidir.

Gümrük beyannamesinde yer alan bütün "Yurtdışı Gider" veya benzeri kalemlerin otomatik olarak indirilemeyen KDV kapsamına alınması doğru değildir.

Gerçekten gerçekleşmiş;

• navlun,
• sigorta,
• komisyon

gibi giderlerin gözetim farkından ayrıştırılması gerekir.

Bu nedenle mükellefin elindeki;

• fatura,
• sözleşme,
• taşıma belgeleri,
• sigorta poliçeleri,
• ödeme belgeleri

gibi tevsik edici belgeler önem taşır.

Kritik nokta, gözetim farkı ile fiilen gerçekleşmiş giderin birbirinden ayrılmasıdır.

9. 1 No.lu KDV Beyannamesi Açısından Dikkat Edilmesi Gerekenler

İndirilemeyecek KDV'nin tespitinden sonra mükellefin muhasebe ve KDV beyannamesi işlemlerini bu ayrıma uygun şekilde gerçekleştirmesi gerekir.

Burada yapılması gereken temel kontrol şudur:

Gümrük beyannamesinde ödenen toplam KDV ile 1 No.lu KDV Beyannamesinde indirim konusu yapılan KDV karşılaştırılmalıdır.

Özellikle gözetim kapsamındaki ithalatlarda;

Gümrük beyannamesi → Muhasebe kaydı → 191 İndirilecek KDV → 1 No.lu KDV Beyannamesi

zincirinin birbirini doğrulaması gerekir.

10. 2.600.000 TL Sınırı ve YMM Raporu

Düzenlemenin dikkat çeken yönlerinden biri de belirli bir ithalat bedeli sınırının aşılması halinde özel amaçlı YMM raporu gündeme gelmesidir.

Altı aylık dönem itibarıyla ilgili sınırın aşılmaması halinde mükellefin YMM raporu yerine bildirim yükümlülüğünü yerine getirmesi öngörülmektedir.

Dosyadaki düzenlemeye göre 2026 yılı bakımından belirtilen eşik:

2.600.000 TL

olarak uygulanmaktadır.

Dolayısıyla mükellefin yalnızca "KDV'yi indirmedim" demesi yeterli olmayabilir; ithalat tutarının hangi eşiğe tabi olduğu da ayrıca belirlenmelidir.

11. Bildirim Yükümlülüğü

İlgili dönemde 2.600.000 TL'lik sınırı aşmayan mükellefler açısından bildirim dilekçesi gündeme gelmektedir.

2026 yılının ilk altı aylık dönemi bakımından belirtilen son tarih:

31 Temmuz 2026

olarak açıklanmıştır. İkinci altı aylık dönem için ise:

31 Ocak 2027

tarihi belirtilmektedir.

Burada önemli olan husus, YMM raporu ile bildirim yükümlülüğünün birbirine karıştırılmamasıdır.

12. YMM Özel Amaçlı Raporu

İlgili altı aylık dönem itibarıyla belirlenen ithalat bedeli sınırının aşılması halinde özel amaçlı YMM raporu düzenlenmesi gündeme gelmektedir.

Bu rapor kapsamında YMM açısından özellikle;

• ithalat listelerinin,
• gümrük beyannamelerinin,
• gözetim kıymetlerinin,
• fiili ithalat bedellerinin,
• gümrük vergilerinin,
• ilave gümrük vergilerinin,
• hesaplanan KDV'nin,
• indirilemeyen KDV'nin,
• muhasebe kayıtlarının

birbirleriyle karşılaştırılması önem taşımaktadır.

Başka bir ifadeyle YMM çalışması yalnızca matematiksel bir hesaplama olmamalıdır.

Belge → gümrük beyannamesi → hesaplama → muhasebe → KDV beyannamesi

zinciri test edilmelidir.

13. Tam Tasdik Sözleşmesi Bulunan Mükellefler

Tam Tasdik sözleşmesi bulunan işletmeler açısından ayrıca dikkate alınması gereken bir kolaylık bulunmaktadır.

Süresi içerisinde düzenlenmiş geçerli bir Tam Tasdik sözleşmesi bulunması ve ilgili hususun Tam Tasdik raporunda açıkça ele alınması halinde ayrıca özel amaçlı rapor düzenlenmesine gerek kalmayabileceği belirtilmektedir.

Bu nedenle Tam Tasdik yapan YMM'nin çalışma programına bu konunun ayrıca dahil edilmesi önemlidir.

Tam Tasdik raporunda yalnızca genel bir ifade kullanılması yerine;

• hangi ithalatların incelendiği,
• gözetim farklarının nasıl belirlendiği,
• indirilemeyen KDV'nin nasıl hesaplandığı,
• muhasebe ve KDV beyannamesi kayıtlarının nasıl kontrol edildiği

açıklanmalıdır.

14. İlk Altı Aylık Dönem İçin Süre Uzatımı

2026 yılının Ocak-Haziran dönemine ilişkin olarak, dosyada belirtilen 71 No.lu KDV Sirküleri / 29.07.2026 tarihli duyuru kapsamında özel amaçlı YMM raporu için süre uzatımından söz edilmektedir.

Buna göre 2.600.000 TL sınırını aşan mükellefler bakımından rapor süresinin:

31 Temmuz 2026 → 31 Ağustos 2026

olarak uzatıldığı belirtilmektedir.

Ancak bu uzatmanın bildirim dilekçesine uygulanmadığı özellikle belirtilmektedir.

Bu nedenle:

YMM raporu süresi ile bildirim süresi birbirinden ayrılmalıdır.

15. YMM Açısından Önerilen Kontrol Listesi

Gözetimli ithalat işlemlerinde YMM tarafından aşağıdaki kontroller yapılabilir:

Gümrük kontrolü

• Gümrük beyannamesi incelendi mi?
• İthal edilen ürün gözetim kapsamında mı?
• Gözetim kıymeti belirlendi mi?
• Fiili ithalat bedeli tespit edildi mi?
• Aradaki fark hesaplandı mı?

Vergi kontrolü

• GV doğru hesaplandı mı?
• İGV doğru hesaplandı mı?
• KDV matrahı doğru mu?
• Gözetim farkına isabet eden vergiler ayrıştırıldı mı?
• İndirilemeyecek KDV doğru hesaplandı mı?

Belge kontrolü

• Navlun belgesi mevcut mu?
• Sigorta belgesi mevcut mu?
• Komisyon belgeleri mevcut mu?
• Ödeme belgeleri mevcut mu?
• Gerçek giderler gözetim farkından ayrıştırılmış mı?

KDV kontrolü

• Gümrükte ödenen KDV ile muhasebe kaydı uyumlu mu?
• 191 hesap doğru mu?
• 1 No.lu KDV Beyannamesindeki indirim tutarı doğru mu?
• İndirilemeyecek KDV indirim hesaplarından çıkarılmış mı?

YMM raporu kontrolü

• 2.600.000 TL sınırı doğru hesaplandı mı?
• Bildirim mi, YMM raporu mu gerektiği belirlendi mi?
• Tam Tasdik sözleşmesi mevcut mu?
• Konu Tam Tasdik raporunda yeterli açıklıkta ele alınmış mı?

16. Sonuç

İthalatta gözetim uygulamasının KDV bakımından ortaya çıkardığı en önemli sonuçlardan biri, gümrükte hesaplanan KDV'nin tamamının otomatik olarak indirim konusu yapılabileceği varsayımının terk edilmesidir.

Özellikle fiili ithalat bedeli ile gözetim kapsamında dikkate alınan kıymet arasındaki farkın doğru şekilde belirlenmesi gerekir.

Ancak bundan sonraki aşama daha da önemlidir.

Gözetim farkı;

• gerçek navlun,
• sigorta,
• komisyon,
• diğer fiilen gerçekleşmiş giderler

ile birbirine karıştırılmamalıdır.

Bunun için gümrük beyannamesindeki bilgilerin, özellikle ilgili açıklamaların, ticari belgelerin ve muhasebe kayıtlarının birlikte değerlendirilmesi gerekir.

YMM açısından ise konu yalnızca bir KDV hesaplama işlemi değildir.

Asıl denetim zinciri:

Gümrük Beyannamesi → Fiili İthalat Bedeli → Gözetim Kıymeti → Vergiler → KDV → Muhasebe Kaydı → KDV Beyannamesi → YMM Raporu/Bildirimi

şeklinde kurulmalıdır.

Bu zincirin herhangi bir halkasında meydana gelebilecek hata, hem indirilecek KDV'nin yanlış hesaplanmasına hem de bildirim veya raporlama yükümlülüklerinin hatalı yerine getirilmesine yol açabilir.

Bu nedenle gözetimli ithalat yapan işletmelerin 2026 yılı itibarıyla kendi ithalat dosyalarında gözetim farkı kaynaklı KDV kontrolünü sistematik hale getirmeleri önem taşımaktadır.